Nội dung bài viết

Xáo tam phân là thảo dược quý được ứng dụng trong y học cổ truyền để hỗ trợ ức chế ung thư gan và bảo vệ sức khỏe gan. Với thành phần chứa nhiều flavonoid, tinh dầu và terpenoid, giúp giải độc gan, kháng viêm, và điều hòa đường huyết. Nhiều nghiên cứu in vitro cho thấy loại cây này có khả năng ức chế tế bào ung thư. Xáo tam phân ngày càng được quan tâm trong xu hướng sử dụng thảo dược thiên nhiên để phòng ngừa bệnh.

CÂY XÁO TAM PHÂN

Cây Xáo Tam Phân đang được nhiều người quan tâm nhờ công dụng nổi bật. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ từ nguồn gốc, thành phần hoạt chất, đến cách dùng và những lưu ý quan trọng khi sử dụng.

Xáo Tam Phân Là Gì?

Xáo Tam Phân (tên khoa học: Paramignya trimera) đây là cây dây/bụi gỗ họ Cam (Rutaceae), tên khoa học Paramignya trimera (Oliv.) Burkill, từng ghi nhận các đồng danh như Severinia trimera, Atalantia trimera. Được sử dụng phổ biến trong y học cổ truyền Việt Nam và Thái Lan. Dân gian thường dùng rễ xáo tam phân làm dược liệu xáo tam phân. Cây có thân leo dài khoảng 4 mét, lá mọc thành cụm, dài từ 10–18 cm. Tất cả các bộ phận của cây như rễ, lá đều chứa tinh dầu và các hợp chất sinh học có giá trị trong việc hỗ trợ ức chế ung thư, bảo vệ gan, và hạ đường huyết.

Các nhà nghiên cứu đã phân tích thành phần và nhận thấy các hoạt chất trong cây có khả năng ức chế tế bào ung thư gan HepG2, vú (MCF-7), buồng trứng (OVCAR-8), phổi (A549). Nhờ đó, cách sử dụng rễ cây đúng cách mang lại nhiều lợi ích, như cách dùng xáo tam phân khô để sắc nước hoặc cách dùng xáo tam phân làm thuốc hiệu quả nhất là ngâm rượu.

Chúng tôi ưu tiên thuật ngữ thống nhất “xáo tam phân” (tránh nhầm “xáo tam thân”), đồng thời dùng bổ sung cụm “cây xáo tam phân là cây gì” ở phần FAQ để hỗ trợ người tìm kiếm.

Đặc Điểm Hình Thái, Thành Phần Hóa Học Và Tính Vị Của Cây Xáo Tam Phân

Đặc điểm hình thái

Cây xáo tam phân (hay còn gọi là xáo tam thân, cây thần xạ, cây thuốc mọi) là một loại cây thuốc thân leo, nổi bật với nhiều gai nhọn. Lá xáo tam phân đơn, mép cong xuống dưới, phiến lá dày, với mặt trên màu xanh đậm và mặt dưới nhạt hơn. Rễ có màu nâu đậm hơn phần thân, chứa nhiều tinh dầu và là bộ phận được sử dụng làm thuốc. Hoa xáo tam phân hiếm gặp.

Phân bố: gặp tại Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận; trồng khó quy mô lớn vì giâm hom khó ra rễ, sinh trưởng chậm (tỷ lệ chết hom được ghi nhận trong nước).

Khi biên tập bài có phần “hình ảnh cây xáo tam phân”, chúng tôi khuyên dùng ảnh cận lá + ảnh gốc/rễ để người đọc nhận biết cây xáo tam phân dễ hơn và tránh nhầm cây khác.

Cập nhật mới: Quả và hạt xáo tam phân

Thành phần hóa học

Nhóm hợp chất	Ví dụ tiêu biểu	Công dụng chính
Terpenoid	α-phellandrene, δ-Carene	Chống ung thư, kháng khuẩn
Flavonoid	Rutin, Quercetin	Chống oxy hóa, ngăn ngừa tế bào ung thư
Tinh dầu	Citral, Linalool	Ức chế tế bào ung thư, kháng viêm

Tài liệu trong nước ghi nhận rễ chứa flavonoid, saponin, coumarin, alkaloid, triterpenoid; đã phân lập được một số hợp chất như ostruthin, ninhvanin từ rễ cây xáo tam phân. Dữ liệu quốc tế còn hạn chế, các nghiên cứu Việt Nam giai đoạn 2013–2016 đóng vai trò chủ đạo.

Nhận định của chúng tôi: phần thành phần xáo tam phân là căn cứ tốt để lý giải xáo tam phân có công dụng (chống viêm/oxy hóa…). Tuy nhiên, mức chứng cứ hiện vẫn thiên về tiền lâm sàng, do đó khi viết nội dung bán hàng cần thận trọng câu chữ.

Tính vị

Cây có vị hơi đắng, hậu vị ngọt, tính bình, mùi thơm dễ chịu và không độc. Theo y học cổ truyền, cây được quy vào các tạng Tâm, Can, Tỳ, Phế, Thận, và Tâm Bào. Cây xáo tam phân đã được nghiên cứu nhiều, cho thấy tác dụng tích cực trong việc hỗ trợ sức khỏe. Cách sử dụng cây rất đa dạng, từ nước đến rượu.

Xem chi tiết: Xáo tam phân ngâm rượu

Xáo Tam Phân Có Tác Dụng Gì Theo Tây Y?

Dưới đây là nghiên cứu in vitro/in vivo (chưa phải lâm sàng trên người).

Chống viêm – giảm đau: cao lá xáo tam phân cho thấy tác dụng chống viêm cấp/mạn trên mô hình phù chân chuột; có tín hiệu giảm đau theo liều.
Bảo vệ gan: cao methanol rễ có hiệu ứng bảo vệ gan; cao nước rễ liều 10 g/kg/ngày làm giảm AST/ALT trong mô hình gây độc gan do paracetamol trên chuột.
Độc tính chọn lọc trên dòng tế bào ung thư (in vitro): tác động trên 5 dòng (HepG2, MDA-MB-231, HCT116, OVCAR-8, HeLa); phân đoạn n-hexan/ostruthin thể hiện hoạt tính mức trung bình (IC₅₀ ~39,61 µg/mL trên HepG2).
Kháng khuẩn/kháng nấm/kháng virus (tinh dầu): ức chế Candida và tụ cầu vàng; biểu hiện chống co thắt; an toàn trên tế bào bình thường trong các báo cáo nội địa.

Xáo tam phân trong ung thư hiện mới dừng ở mức hỗ trợ tiềm năng dựa trên tiền lâm sàng; chưa đủ để khẳng định điều trị khỏi ở người.

Công Dụng Theo YHCT & Kinh Nghiệm Dân Gian

Dân gian xem cây xáo tam phân hỗ trợ mát gan – giải nhiệt, hỗ trợ ăn ngủ, bồi bổ sau sinh, hỗ trợ xơ gan cổ trướng.
Các cơ sở y tế – dược liệu trong nước liệt kê mức hỗ trợ chức năng gan, hạ men gan, không thay thế phác đồ chuẩn.

Bằng Chứng Khoa Học Về Tác Dụng

Nghiên Cứu Trong Ống Nghiệm (In Vitro)

Các nghiên cứu hiện đại đã chứng minh nhiều tác dụng quan trọng đối với ung thư thông qua thử nghiệm trên tế bào.

Chiết xuất từ lá cây có khả năng ức chế sự xâm nhập và thúc đẩy quá trình apoptosis (tế bào chết theo lập trình) ở dòng tế bào ung thư vú MCF-7.
Tinh dầu chiết từ vỏ cây xáo tam phân rừng cho thấy khả năng tiêu diệt tế bào ung thư gan HepG2 và phổi A549 ngay cả ở nồng độ thấp.

Những kết quả này góp phần giải thích tại sao giới chuyên môn quan tâm và nghiên cứu như một dược liệu quý.

Một số thông tin quan trọng liên quan

Xáo tam phân là cây gì? Đó là một loại cây thân gỗ thuộc họ Cam, tên khoa học là Paramignya trimera (Oliv.) Burkill.
Vỏ là bộ phận chứa hoạt chất mạnh nhất, thường được dùng làm thuốc.
Các nhà khoa học đang tìm hiểu thêm về xáo tam phân có lợi gì và khả năng ứng dụng của nó trong các phương pháp điều trị ung thư thay thế.

Nghiên Cứu Trên Động Vật (In Vivo)

Không chỉ dừng lại ở nghiên cứu tế bào, cây cũng được thử nghiệm trên động vật để đánh giá hiệu quả toàn thân.

Khi kết hợp với thuốc hóa trị gemcitabine, chiết xuất giúp tăng hiệu quả điều trị ung thư tụy.
Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo vẫn cần thêm nghiên cứu lâm sàng trên người để xác nhận độ an toàn và liều dùng hiệu quả.

Thêm các dữ kiện hữu ích

Chủ yếu ở Phú Yên, Ninh Thuận, và một số vùng rừng núi ở miền Trung.
Có thể nhận biết qua lá nhỏ, hoa trắng, rễ mùi thơm, rất đặc trưng.
Hiện nay có nhiều sản phẩm như bột xáo tam phân, nước uống xáo tam phân, hoặc xáo tam phân khô được bày bán rộng rãi.

Xem chi tiết tại đây: Cách phân biệt xáo tam phân

Cách Dùng Liều Tham Khảo Trong Dân Gian

Lưu ý: Đây là cách dùng truyền thống, không phải phác đồ điều trị. Hãy hỏi ý kiến bác sĩ/dược sĩ trước khi dùng đặc biệt với người bệnh nền.

Sắc uống

Sơ chế: rễ thái mỏng, sao vàng – hạ thổ.
Lần 1: ~100 g rễ tươi hoặc 50 g rễ khô / 2 lít nước, sắc còn ~1 lít (uống ấm).
Lần 2: dùng lại bã lần 1, thêm 1,5 lít nước, sắc còn ~1 lít.
Người thể trạng yếu/tim mạch: bắt đầu liều thấp 3–5 ngày, rồi tăng dần.

Ngâm rượu

1 kg rễ (đã sao vàng – hạ thổ) + 3 lít rượu ~40°.
Ngâm ~1 tháng, dùng 2 lần/ngày, mỗi lần 1 ly nhỏ trong bữa ăn.

Đối Tượng Thận Trọng Chống Chỉ Định

Tránh dùng: phụ nữ mang thai/cho con bú, trẻ <10 tuổi.
Thận trọng: người đái tháo đường, tăng huyết áp, tim mạch… cần hỏi ý kiến bác sĩ; nếu dùng, khởi liều thấp và theo dõi.
Hạn chế rượu bia trong quá trình sử dụng thuốc xáo tam phân để giảm gánh nặng gan.

Tác Dụng Phụ Cần Biết Trước Khi Dùng

Chưa có nhiều dữ liệu trên người; một số trường hợp khó chịu tiêu hóa khi bắt đầu liều cao. Người có bệnh nền nên theo dõi men gan – huyết áp – đường huyết nếu dùng kéo dài.
Không dùng thay thế điều trị ung thư (phẫu thuật, hóa trị, xạ trị). Tự ý thay thế có thể trễ “thời gian vàng”

Địa Chỉ Mua Xáo Uy Tín

Xáo Tam Phân Bá Ninh, với hơn 10 năm kinh nghiệm, cung cấp rễ xáo tam phân chuẩn gốc từ núi Hòn Hèo, Khánh Hòa và các sản phẩm như trà, bột từ cây dược liệu này, đảm bảo chất lượng và giá cả cạnh tranh.

Xáo Tam Phân Bá Ninh với hơn 10 năm trong lĩnh vực thương mại dược liệu. Chúng tôi cung cấp không chỉ rễ hơn 10 năm tuổi. Với lợi thế nằm ở núi Hòn Hèo thuộc Khánh Hòa, chúng tôi luôn có sẵn nguồn xáo tam phân Khánh Hòa chuẩn gốc với giá cạnh tranh. Bên cạnh đó, Bá Ninh còn cung cấp cây giống, sản xuất trà và các sản phẩm khác từ loại cây này. Nếu bạn đang tìm mua cây dược liệu này đừng ngần ngại liên hệ với Bá Ninh ngay. Đội ngũ nhân viên sẽ tư vấn 24/7 cho Quý Khách Hàng.

Bảo Quản & Dùng An Toàn

Bảo quản: khô, thoáng, kín; tránh ẩm/nhiệt.
Khi sắc: ưu tiên nồi thủy tinh/đất tráng men, không dùng nồi kim loại rỉ; uống ấm, không để quá lâu; có thể bảo quản ngắn trong ngăn mát nếu cần.

Hỏi Đáp Nhanh (Faq)

Xáo tam phân chữa bệnh gì / xáo tam phân trị bệnh gì?

Chủ yếu hỗ trợ: chức năng gan, ăn ngủ; dân gian dùng cho xơ gan cổ trướng.

Xáo tam phân trong ung thư có chữa khỏi?

Chưa có bằng chứng lâm sàng khẳng định; mới ở mức tiền lâm sàng (tế bào/động vật).

Giá trị/giá bán?

Dao động theo phần cây/chất lượng/nguồn; cẩn trọng giá rẻ bất thường.

5/5 - (1 bình chọn)