Công Dụng Bất Ngờ Của Trà Dây Thảo Mộc

Trà dây (chè dây, Ampelopsis cantoniensis, họ Nho) là vị thuốc nam được dân gian dùng nhiều cho người đau dạ dày. Bài viết tổng hợp thành phần, công dụng theo kinh nghiệm dân gian, mức bằng chứng và cách dùng an toàn.

Trà Dây Là Cây Gì? Đặc Điểm Nhận Biết

Trà dây (chè dây) là cây dây leo, có tua cuốn mọc đối diện với lá; lá kép hai lần, lá chét dài khoảng 7–10 cm, mép có răng cưa và thường có viền tím. Hoa nhỏ màu trắng mọc thành chùm, nở khoảng tháng 6–7; quả nhỏ màu đỏ khi chín (Vinmec). Cây mọc tự nhiên ở vùng đồi núi phía Bắc như Lào Cai, Lạng Sơn, Hòa Bình, Quảng Ninh và một số tỉnh khác.

• Bộ phận dùng: dây và lá; một số bài thuốc dân gian dùng thêm rễ.
• Thu hái: khoảng tháng 4–10, khi cây chưa ra hoa; dây lá được cắt nhỏ, rửa sạch, phơi hoặc sấy khô.
• Tính vị theo y học cổ truyền: vị ngọt nhạt, tính mát; được dùng với mục đích thanh nhiệt, giảm đau, giảm viêm.
• Lưu ý: trà dây không phải cây chè (Camellia sinensis); tên “trà” xuất phát từ cách dùng hãm nước uống như trà.

Trà Dây Chứa Những Hoạt Chất Gì?

Theo Vinmec, trà dây chứa flavonoid, tanin và một số loại đường. Flavonoid và tanin là nhóm chất có tính chống oxy hóa và làm se niêm mạc, đây là cơ sở của việc dùng trà dây cho đau dạ dày theo kinh nghiệm dân gian.

Công Dụng Của Trà Dây Thảo Mộc

Hỗ trợ người đau dạ dày

Trà dây được dùng phổ biến cho người viêm loét dạ dày, kể cả viêm dạ dày có vi khuẩn HP (Vinmec). Tuy nhiên:

• Bằng chứng về tác dụng với HP chủ yếu đến từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và các nghiên cứu nhỏ trong nước; chưa có bằng chứng trà dây thay thế được phác đồ diệt HP bằng kháng sinh.
• Người đã được chẩn đoán nhiễm HP cần điều trị đủ phác đồ theo chỉ định của bác sĩ và kiểm tra lại sau điều trị.
• Đi khám ngay khi đau thượng vị kéo dài, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân không rõ lý do.

Thanh nhiệt, giải độc theo y học cổ truyền

Theo kinh nghiệm dân gian, trà dây có tính mát, được dùng khi “nóng trong”, mụn nhọt. Đây là công dụng truyền thống, chưa có nghiên cứu lâm sàng xác nhận.

An thần nhẹ

Một số người dùng cho biết uống trà dây giúp dễ ngủ. Tác dụng này chưa được nghiên cứu đầy đủ; người mất ngủ kéo dài nên đi khám để tìm nguyên nhân.

Cách Dùng Và Liều Lượng

• Liều thường dùng: 10–50 g/ngày, không quá 70 g/ngày (Vinmec).
• Cách pha: lấy 15–20 g trà dây khô, tráng nhanh với nước sôi, rồi hãm với nước sôi 5–10 phút.
• Không uống khi đói và không uống nước trà đã để qua đêm (Vinmec).

Ai Cần Thận Trọng?

• Phụ nữ mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ: hỏi thầy thuốc trước khi dùng.
• Người đang dùng thuốc điều trị dạ dày, kháng sinh diệt HP hoặc thuốc khác: báo bác sĩ trước khi uống thêm trà dây.
• Người bị táo bón: trà dây chứa tanin, uống nhiều có thể làm táo bón nặng hơn.

Cách Chọn Mua Và Bảo Quản Trà Dây

• Chọn trà dây có nguồn gốc rõ ràng, nhãn ghi nhà sản xuất, ngày sản xuất và hạn dùng; Vinmec lưu ý cần chọn đúng loại, đúng chất lượng (Vinmec).
• Trà dây đạt chất lượng khô giòn, màu xanh xám đến nâu nhạt; không có mùi ẩm mốc, không vón cục.
• Bảo quản trong túi kín hoặc hũ thủy tinh, nơi khô ráo, tránh ánh nắng; không dùng khi trà bị mốc, đổi màu hoặc có mùi lạ.

Câu Hỏi Thường Gặp Về Trà Dây

Trà dây có diệt được vi khuẩn HP không?

Chưa có bằng chứng trà dây thay thế được phác đồ diệt HP. Người nhiễm HP cần điều trị theo chỉ định của bác sĩ; trà dây chỉ nên xem là thức uống hỗ trợ.

Uống trà dây hằng ngày có sao không?

Có thể uống trong giới hạn 10–50 g/ngày, không quá 70 g/ngày, không uống khi đói và không uống nước để qua đêm (Vinmec). Người đang dùng thuốc nên hỏi bác sĩ.

Trà dây có gây mất ngủ như trà xanh không?

Trà dây không phải cây chè nên khác trà xanh về thành phần. Một số người cho biết uống trà dây dễ ngủ hơn, nhưng tác dụng này chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Bà bầu có uống trà dây được không?

Chưa đủ dữ liệu an toàn cho phụ nữ mang thai và cho con bú; cần hỏi thầy thuốc trước khi dùng.

Xem thêm: các loại trà thảo mộc thanh lọc cơ thể, trà thảo mộc mát gan.

Ngoài trà dây, xáo tam phân là dược liệu của Khánh Hòa; các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm ghi nhận chiết xuất xáo tam phân ức chế một số dòng tế bào ung thư, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người (xem xáo tam phân có tác dụng gì). Xáo Tam Phân Bá Ninh có 3 sản phẩm trà xáo tam phân đạt chứng nhận OCOP 4 sao; hãy liên hệ để được tư vấn.